_ www.Gatherwood.nl _

Knifemaking
In Nederland vervaardigde messen.
Een boek over messen maken
in het Nederlands.

Heb je ooit gedacht:"Ik wil mijn eigen mes maken".
In dit boek beschrijf ik stap voor stap hoe ik het doe.

O.a. bladvormen, solderen, klinken, handvatten
maken, harden, afwerken, slijpen, etsen, schede
maken, maar ook achtergrond informatie en een
aantal projecten.

Afmetingen: 29 X 19 cm.
124 pagina's. Met 70 foto's. (z/w)

Site: www.Gatherwood.nl

¦ Houtsoorten ¦ Been ¦ Hoorn ¦ Ivoor ¦ Meteoriet ¦ Politoer ¦ Lijnolie ¦ Lak ¦ Zilverdraad inleggen ¦ Beenderlijm ¦ Damast ¦ Harden ¦ Smeden ¦ Solderen ¦ Mokume-gané ¦

Vijlen en schuren

(een paar onderwerpen in het boek)

klik here to enlarge (30Kb) Na het aftekenen, zaag je het in grote lijnen uit en vijl je het in model.

klik here to enlarge (29Kb) Begin met een vier kante vijl.

klik here to enlarge (29Kb) Houd de tussen ruimte zo groot genoeg.

klik here to enlarge (17Kb) Nu begint het de grooste klus, het schuurwerk.

Ahum, denk ook nog even aan de gaatjes die je wilt gebruiken om je handvat mee vast te zetten. En eventueel het koord oogje.

Beknopte inhoud

(van het boek)

Heften maken
Staal soorten
Harden
Hout soorten
Mokume-gane maken
Zilverdraad inleggen
Logo etsen
Solderen
Guard en bolsters maken
Afwerken van handvatten
Werken met lijn olie
Werken met beenderlijm
Zilver draad inleggen
Klinken
Schedes maken
Polijsten
Damascener staal (damast)
Div. tabellen

En nog meer...

¦ Houtsoorten ¦ Been ¦ Hoorn ¦ Ivoor ¦ Meteoriet ¦ Politoer ¦ Lijnolie ¦ Lak ¦ Zilverdraad inleggen ¦ Beenderlijm ¦ Damast ¦ Harden ¦ Smeden ¦ Solderen ¦ Mokume-gané ¦

Mokume gané

Mokume gané plaat

klik here to enlarge (31Kb) Voor mes no. 13 hebben we mokume gebruikt, dit is gemaakt dmv een pers en een oven zodat er net multiplex ontstond. Alleen was het deze keer van alpaca zilver en koper.

Magnify Dit is een boven aanzicht van de pers voordat de oven aangaat. Boven op de pers hebben we twee plaatjes matriaal gelegd i.v.m. controle van de temperatuur buiten de thermometer die er ook op zit. Boven op dit geheel Ligt ook nog een stuk ijzer, omdat als het heet wordt de pers zijn kracht verliest.

klik here to enlarge (36Kb) Dit is een blokje van 4 X 3 X 1.5 cm van ca. 18 laagjes. Er zitten putten in geboord die na het platslaan en het walsen een patroon vormen. Dit blokje hebben we uiteindelijk gebruikt voor de skinner mesjes.

Mokume gané in goud en zilver

Mokume gané bestaat uit meerdere lagen metaal die samen een geheel vormen. Dit wordt in de regel gedaan door solderen en walsen. Als het materiaal bijna klaar is kan het vervormd worden door er putten in te slaan. Hierdoor ontstaan er verschillende motieven.

klik here to enlarge (31Kb) Zoals hier op de foto's (sorry ik hoop dat de volgende beter zijn) te zien is, wordt er eerst een pakketje samen gesteld zoals hier uit 3 X 4 lagen. In dit geval dus 6 lagen zilver en 6 lagen goud die om en om gestapeld worden en dan tot één pakket gesoldeerd worden.

klik here to enlarge (50Kb) Daarna hebben we het pakketje als een wokkel in elkaar gedraaid, die we hierna weer tot stafmateriaal moesten vervormen om er uit eindelijk een ring van te maken.

klik here to enlarge (38Kb) Als laatste werden de lagen zichtbaar gemaakt met zuur..


Smeden

Smeden doet een beetje ouderwets aan. Als je de nodige dagen bij een smid hebt mogen helpen, die ook nog verstand van damast heeft krijgt het hele messen maken wel een heel andere dimensie; kleuren waar ze het tijdens het harden over hebben, soorten ijzen die je door maar flink op hun sodemieter te geven veredeld. Dit is ook weer een vak apart. Als we de tijd kunnen vinden dan gaan we toch zelf ook maar eens een vuurtje stoken. We zijn tot nu toe nog niet verder gekomen dan een "lolly" van vijf lagen dik. Dit moet dus eerst een beetje in vorm gesmeed worden voordat we er wat van kunnen maken.
naar boven

Damast

Er zijn verschilende soorten bladen met verschillen de soorten damast, zo ook de verschillende motieven.. Damast werd in eerste instantie gemaakt om zwaarden en messen sterker te maken later werd dit meer een esthetisch product.. Tegenwoordig wordt damast gemaakt voor het mooie of om een oud zwaard na te maken.. Om een mooi effect te krijgen worden er twee verschillende metalen (zoals O-1 en W-2) op elkaar gesmeed. Na behandeling met zuur wordt dan de ene laag zwart en de ander blijft blank.. Tijdens het smeden worden de lagen ijzer dubbel gevouwen en gedraaid om er een mooi patroon in te krijgen .. Zo zijn er ook bladen die eigenlijk triplet horen te heten. Deze bladen bestaan uit een tussen blad ,wat goed te harden en te slijpen is ,waar dan aan weerzijden damast opgeweld wordt. (het is hierdoor niet lelijker dan 'echt' damast) Zo bestaat de mogelijkheid om mooiere motieven en andere kleuren te krijgen , door gebruik te maken van ijzer soorten die eigenlijk niet hardbaar zijn .
Op deze foto is Cor damast aan het maken.
naar boven

Harden

Een mes wat niet gehard is , is in onze ogen geen mes. Er zijn vele soorten ijzer en net zo veel manieren van harden. Het ene ijzer is luchthardend het ander is oliehardend, er zijn zelfs messenmakers die eigen recepten hebben om ijzer te harden dmv ijs met aceton. Zo zal een ieder die het eens zelf geprobeerd heeft (met zijn eigen ijzersoort) tot de slotsom komen dat het even puzzelen is voor je echt tevreden bent..

Je kunt dit laten doen. Wij doen het zelf. Je bepaald de hardings temperatuur van je staalsoort en de andere hardings gegevens (zie tabellen elders).
Globaal gezien heb je voor het harden een temperatuur vanaf zo'n 830-1050 graden nodig. Je kunt het harden van messen in het vuur doen of in een oven.
Je kunt de temperatuur ook op kleur of met een magneet bepalen.
Er zijn wat hardings tabellen te vinden bij het hoofdstuk staal.
naar boven


Solderen

Zacht
Zoals de loodgieter kun je ijzer solderen met S39 en gewone soldeer , dit heeft alleen als nadeel , dat als de tin ouder wordt het dof wordt.. Hier voor kun je beter zilvertin soldeer (resist-2) gebruiken. Het smeltpunt ligt wat hoger op ca. 220 graden . Dit kun je dus goed gebruiken als het mes al gehard is , zonder dat je trucs aan de hand moet halen, en je mes weer "zacht" wordt.

Hard
Is veel stevigen dan zacht soldeer hoewel dit voor het gemiddelde mes niet nodig is.. Het is dus taaier en sterker maar heeft als nadeel dat er hiervan meerdere soorten zijn , waar vaak veel koper in zit. Waardoor de soldering vaak gelig is. Smelt temperaturen zijn zo rond de 620 graden..
Let op dat je wel de juiste vloei middel gebruikt bij de juiste temperatuur!!!

Zilver
Zilversoldeer is in onze ogen de mooiste soldeerverbinding dit is ook de sterkste. Je komt hier dan op temperatuur van 780 graden.
Eén nadeel het is vrij duur.

Let wel er zijn dus zuiver zilver soldeer en hardsoldeer met een percentage zilver.
naar boven



Bot / Been

De plaatselijke slager geeft je met liefde een schouderblad van een oude koe. Dit is een goed en goedkoop zeer goed te bewerken materiaal. Het heeft alleen een nadeel. Bij machinaal slijpen stinkt het.
Het onderscheid tussen been en ivoor is niet altijd even duidelijk. Been heeft meestal meer kleur dan ivoor en omdat het zachter is, is het minder geschikt voor diep en gedetailleerd snijwerk.
Gespleten of beschadigd snijwerk en benen voorwerpen worden vijf minuten in een bad van gesmolten kaarsvet gedompeld. Na het eruit halen het overtollige kaarsvet direct verwijderen en het voorwerp met een stofdoek opwrijven zodra het vet is uitgehard. Been is gemakkelijk tot dunne plaatjes te verzagen met een fijne zaag. Het stikt wel. Met een figuurzaag kunnen vervolgens uit deze plaatjes ontbrekende delen van benen of ivoren inlegwerk worden gezaagd.
naar boven


Beenderlijm

Kookt men beenderen e.d. geruime tijd met heet water, dan ontstaat er glutine, basis beenderlijm ( VROEGER ;-)) ).
Het is nu te verkrijgen als tablet en in korrels.
Voor het gebruik moet je de glasharde tabletten met evenveel tot een dubbele hoeveelheid water 3-24 uur laten opzwellen.
Hierna verwarm je de (glazen) lijmpot (au bain Marie) in een grotere pan met water. Na afkoeling gaat de lijm weer in een vaste harde massa over, die telkens opnieuw moet worden verwarmt voordat je het gebruik.
naar boven


Hoorn

Hoorn een materiaal dat werd gebruikt voor drinkbekers ,kruithoorns , lantaarns, muziekinstrumenten, snuifdozen en toiletartikelen. Veel soorten hoorn worden zacht als je ze lange tijd in heet water legt, dus schoonmaken met lauw water waaraan met groene zeep (geen agressief schoonmaakmiddel) toevoegt. Pas op dat het hoorn niet vervormt. Doffe oppervlakken kunnen gepoetst met Silvo of met een polijstmiddel als tripel.
naar boven


Linden

Lichte zacht hout soort. De delen die veel gesnoeid worden vertonen een prachtig patroon. (birdseye) Zowel gelakt als geoliëd mooi, hoewel bij lak de typische putjes natuurlijk verdwijnen. Het patroon word alleen zichtbaar als je de zaagsnede(onder de juiste hoek) juist maakt.

Berk

Als linden. Op de stam zitten vaak bulten met een enorme hoeveelheid kleine takjes. Deze bulten hebben een prachtig patroon. Als de boom gesnoeid wordt geeft de eigenaar vaak toestemming de bult te verwijderen. Verwerken als linden. De bulten niet in plakjes zagen als ze nat zijn, want ze trekken dan zo krom als golfkarton. Je kunt ze het beste in kranten wikkellen en laten drogen op zolder, de droogtijd is circa 2-3 jaar !!! (hangt af van de grote)

Ebbenhout

Ebbenhout is hard en toch goed te bewerken. Gebruik tijdens het zagen een snuitje, want het is een extreem fijn irriterend stof. Als je ebbenhout lakt verliest het zijn karakter. Afwerking geschiedt het best met lijnolie.
Het hout is van de lotusboom. Het komt uit India, Srilanka en Celebes.

Letterhout

Letterhout ook wel slangehout (snakewood) genoemd is er is diverse kwaliteiten. Het is een loofboom. Hij groeit in Suriname en de Nederlandse Antillen.
Dit hout (zwaarder dan water) heeft een volumieke massa van 1150 kg per kubieke meter. In vergelijking met notenhout dat 550 tot 700 kg per kubieke meter weegt.


Walnoot

Walnoot hout komt uit Europ, Noord Amerika, Canada en Klein Azië.
Dit hout wordt voor veel doeleinden gebruikt waaronder geweerkolven en meubels. Het is taai en heeft een grote trek sterkte.


naar boven

Ivoor

Ivoor heeft eigenlijk alleen betrekking op de slagtanden van olifanten maar tanden van walrussen en walvissen worden ook als ivoor verkocht; wanneer het materiaal eenmaal bewerkt is, kan men moeilijk zien van welk dier het afkomstig is. Ivoor is opgebouwd uit calciumfosfaat en eiwitten en is erg gevoelig voor droogte en zonlicht. Vergeeld ivoor wordt weer wit als je het langere tijd in het donker bewaard.
naar boven



Lijnolie

De olie wordt gewonnen uit de zaden van de vlasplant. Wordt de olie door koken ingedikt, dan spreekt men van standolie. De gekookte olie droogt aanmerkelijk sneller. Lijnolie is er in verschillende soorten. De rauwe lijnolie die bijvoorbeeld schilders op het water schenken , waarin ze hun kwasten bewaren. De gekookte lijnolie (donker bruin) bestaat ook als gebleekte lijnolie, die maar heel licht geel is. De lijnolie verhardt door opname van zuurstof. Als je in één keer een dikke laag opbrengt, droogt de onderste laag niet.

naar boven

Meteoriet

De plakjes van Gibeon kun je gewoon zagen met een ijzerzaag. Het bevat erg veel Nikkel dus let op als je hier allergisch voor bent, draag dan handschoenen. Het patroon maak je weer zichtbaar met 98 ml. Alcohol en 2 ml. Salpeterzuur. (HNO3 is zeer gevaarlijk het geeft brandwonden op huid en is zeer gevaarlijk voor uw ogen. De dampen die ontstaan bij het etsen van koper zijn erg giftig, vooral als de roodrokende zuur versie gebruikt wordt. Bij menging met andere chemicalien kan zelfs een ontbrandend gas ontstaan!!Voor meer info kun je me mailen ). Met een doekje poets je een minuut of 10 met ronddraaiende bewegingen en voila het prachtige kristal patroon is weer zichtbaar door de etsing. Denk wel aan je veiligheid, handschoenen, bril en goede ventilatie.
naar boven


Politoer

Doe in een glazenpot 1 deel schellak (Oostindische boomhars veroorzaakt door beten van de schellakschildluis) en 4 delen spiritus of liever 98% alcohol. Dit moet je schudden en een tot enkele dagen laten staan tot het mengsel weer helder is. Je kunt het het beste door een grof geweven lapje filteren. Opbrengen doe je met een lapje in een ronddraaiende beweging. Geschikt voor haast en reparatiewerk.
naar boven


Polyurethaan lak.

Deze is hard en droogt snel al moet je wel 24 uur wachten alvorens een nieuwe laag aan te brengen. Met de kwast krijg je niet het allermooiste resultaat. Lak het onderwerp zoveel keer als nodig is om het glad te krijgen. Als het handvat perfect is schuur je het nog één keer met korrel grootte 400. Zet daarna hele mes in elkaar. Spuiten geeft een egaler resultaat. Plakt het hele mes af met Scotts-tape blauw (laat geen rafels aan de spuitlijnen en laat achteraf heel gemakkelijk los) Spuit het nat in nat 2 keer(tussen 3-8 minuten). Als je nog randjes langs het lemmet moet laten vollopen is dit je kans, maar teveel keren spuiten geeft het probleem van lakrandjes op het metaal. Je kunt ze later nog wel polijsten.
naar boven



Zilver inleggen

De schrijnwerker die mij over deze methode vertelde, zei dat voor het inleggen van zilver je dit altijd moet inwrijven met knoflook om het draad meer "grip" te geven. Je kunt het zilver later in de beenderlijm smelten met een warme bout. Ik heb dit geprobeerd met een soldeerbout, maar die wordt natuurlijk zo'n 200ºC en dan lijmt de lijm niet meer. De strijkbout werkte ook niet, het zilverdraad sprong er uit. Ik zal het nog eens proberen met ingelegde stukjes plaat.